Resensie: Kruitvat deur Henning Janse van Vuuren

tl;dr: Baie lekker boek wat uitstaan bo enige spanningsverhale agv. sy uitstekende karaktergedrewe interaksie.

Dis moeilik om ’n realistiese boek in Afrikaans te skryf. Ons meng ons tale en kulture so baie dat dit fyn handwerk verg om niemand aanstoot te gee nie; om polities bo verdenking te bly; om die taal van gewone mense, maar ook suiwer of vernuwende Afrikaans te gebruik.

En hierdie oorwegings is maar net ’n paar van die duisende ander wat mense maklik van jou storie kan vervreem en daardie allerbelangrike suspension of disbelief ’n doodskoot in die agterkop gee.

Kruitvat deur Henning Janse van Vuuren is ’n triomf. Dis ’n karaktergedrewe heuningpot van intrige en spanning wat die ondenkbare regkry: Dit spin ’n storie in die hier en nou wat jou laat vergeet hy’s Afrikaans; wat enduit boei en oortuig met sy taalgebruik en gebeure; wat jou hardop laat lag en jou laat seker maak die voordeur is dig gesluit – sonder om, en dis nog een van die slaggate in Afrikaanse prosa, jou soos ’n 12-jarige te behandel.

Resensie-in-wording: Kruitvat deur Henning Janse van Vuuren

Kruitvat slegs elektronies beskikbaar op Amazon.

Kruitvat ook as slapband by Amazon beskikbaar.

Ek sal nie 'n geheim maak daarvan nie: Ek is moer beïndruk sover met hierdie boek.

Hier is Amazon se beskrywing:

Die jong koerantbaas op Phalaborwa, Adriaan Ferreira, het baie hooi op sy vurk. Hy het aanvanklik gedink sy koerant, Bosveldnuus, gaan 'n rustige lewe tot gevolg hê, want hoe moeilik kan dit nou wees om oor sportbyeenkomste en troues te skryf? Maar dié amateur-joernalis sit die pot heeltemal mis. Eers word 'n swart meisie noodlottig in 'n tref-en-trap-ongeluk beseer en daarna volg 'n grusame moord. Twee uiteenlopende gebeure, wil dit voorkom, maar die gerugte op die dorp vertel 'n ander storie. En die gemoedere loop hoog. Gooi by hierdie onstabiele situasie erg konserwatief-Christelike sienings, 'n Portugees wat met wapens smokkel, 'n verhouding met die verkeerde vrou en 'n vriend uit Adriaan se verlede wat ou spoke opjaag, en jy het 'n kruitvat wat wag om te ontplof. Adriaan sit dalk op die grootste – maar ook die gevaarlikste – storie van sy kort joernalistieke lewe. En hy is beslis nie toegerus vir dié een nie. Wat jy sien, is nie altyd wat jy kry nie.

EDIT: My resensie van Kruitvat is nou op Rapport se website.

"Witskrif" van 'n boekresensie

Kliek hier vir Finale Weergawe in Rapport

Kliek hier vir 'n resensie van hierdie resensie deur Crito (tl;dr: Crash & burn ;)

LEES EERS: Hierdie resensie is 'n voorlopie konsepdokument. Dit is nie die finale produk nie. Ek wil 'n eksperiment doen om te sien wat die reaksie daarop sal wees, sodat die finale produk meer gerig is op lesers, en sodat daar reeds 'n gesprek bestaan wanneer dit gedruk word. Ek doen dit in my persoonlike kapasiteit. Terms and conditions apply.

Resensie: Rodriguez deur Piet van Rooyen

Ná heelwat teleurstellings die afgelope jaar, het ek baie hoop op Rodriguez geplaas.

Die flapteks beloof 'n "eg menslike verhaal deur 'n bekroonde skrywer". Die "bekroonde" is soms rede tot kommer, maar Piet van Rooyen lyk na die ware Jakob: M-Net Boekprys in 1998 vir Die olifantjagters en in 1993 die eerste prys in die Tafelberg/Sanlam/De Kat-romankompetisie vir Die Spoorsnyer.

Daarbenewens het hy al 18 boeke die lig laat sien, insluitende akademiese boeke en 'n paar digbundels, wat almal redelik goeie resensies gekry het. Hy is tans professor in politieke wetenskap by die Universiteit van Namibië, met 'n agtergrond in antropologie.

Benewens bogenoemde benewens, is hy van die Ernest Hemingway-skool: buitelug, aksie en avontuur -- "manlike" dinge, en nie skaam daaroor nie.

Resensie: Die twee lewens van Dieter Ondracek deur André Krüger

Die twee lewens van Dieter Ondracek deur André Krüger

tl;dr: Te veel eksposisie maak die aksie dood. Probeer hy 'n Nazi verskoon vir sy dade? -- want as blote verduideliking stort dit in duie...

Dié boek ruk jou uit Suid-Afrika, en selfs uit Afrikaans, tot in Duitsland voor die Tweede Wêreldoorlog, en dít is sy grootste prestasie.

Tot 20 000 spoorwegwerkers in Nazi-Duitsland het geweet hulle pleeg massamoord, en is nooit vervolg nie.

In Die twee lewens van Dieter Ondracek ontmoet ons een, die ingenieur Dieter Ondracek. Treine is sy passie. Ons volg sy genesis as die een wat die treine laat loop na die konsentrasiekampe. Ons volg sy opgang, sy val, sy vernedering, en sy hervestiging, as Nazi-vlugteling in Suid-Afrika, waar hy skuil van sy verlede, en van Simon Wiesenthal.

Resensie: Poppekas deur Deborah Steinmair

tl;dr: Dis okay, maar nie regtig vir grootmense nie.

’n Slim, jong vrou, ’n geheimsinnige verdwyning, ’n duistere geheim (die beste soort!) en ’n kleinhuisie vol sushi...

Deborah Steinmair se Poppekas, ’n energieke en spannende boek, is wonderlik: ’n storie met gewone woorde wat styf gespan is, eerder as lang, slap woorde wat ’n gebrek aan spanning moet wegsteek. 

Wat jy ook al dink van daardie rampgebied bekend as The Da Vinci Code, dis meesterlik vir die aandaggebrekkige leser ontwerp en mooi visueel in kort hoofstukkies verpak vir Hollywood: kits-draaiboek. 

Met geen bedoeling van aanstoot nie: Poppekas is ook só aanmekaargesit. 

Resensie: Clarence van Buuren: Die man agter die donkerbril deur Chris Marnewick

tl;dr: Selfs al het jy nog nooit van Clarence van Buuren gehoor nie, sal die boek jou aandag hou, opvoed in analitiese denke en jou verbeelding prikkel.


Onlangs lees ek ’n boek oor antieke Egipte. ’n Farao marsjeer noord na wat nou Sirië is om daar te gaan oorlog maak. Hy slaap oor in ’n klein dorpie aan die kus van Palestina.

Dié aand lê hy alleen in ’n kamer, sukkel om te slaap, kyk na die wind wat die boomtakke buite die venster rondwaai.

Ons weet hiervan, want hy het dit die volgende dag op ’n stuk papirus neergeskryf. 

Dit was 3 000 jaar gelede.

Resensie: So lig soos klip deur Jacques Pretorius

tl;dr: Hoekom kan Afrikaanse skrywers nie net stories vertel nie? Back to basics vir julle almal.

Vroeg in So lig soos klip sê die verteller: “Daar is vir hulle gelees en gebid, en die res van die dag is hulle opgefok en uitgekak.”

Die boek handel oor ’n seun van Fietas (Pageview en Vrededorp) in Johannesburg wat deur sy armoede en sy ouers afgeknou word en dan nog deur God, die staat en die polisie in ’n loop gelaai word om te dien as kanonvoer teen die swart, rooi en veralgemeende totale aanslae. 

As jy wit en oor 30 is, is dit die storie van jou lewe. (They fuck you up, your mum and dad, sê Philip Larkin; hy bly relevant regdeur die boek. ) 

Die kind, wat naamloos bly, is ten gronde ’n goeie mens (gebore in onskuld, ens.), maar die skuldgevoelens van godsdiens en die atmosfeer van militarisme, waar die doel altyd die middele heilig, maak van hom ’n emosionele slagveld. 

Omstander-effek en die dood van Wang Yue

Sedert 18 verbygangers onlangs versuim het om ’n Chinese meisie te help nadat sy omgery is, word oor Chinese waardes en moraliteit besin. Het die nuwe empire empatie? vra kritici. Oppas, ook die Weste ly aan hierdie sindroom... 

’n Twee jarige kleuter drentel in die straat. ’n Aflewerings wa, sy kopligte uitgedoof, ry op haar af. Die wa stamp haar en ry met sy voor wiel bo oor haar. Die bestuurder stop, aarsel. Dan ry hy ook met sy agter wiel oor die kind.

Die eerste man wat verby stap, móét die ongeluk sien gebeur het – hy was net meters agter die motor. Die tweede man draai met sy fiets uit om die meisie te mis. ’n Minuut ná die ongeluk ry ’n tweede voertuig, ook sonder kopligte, bo-oor haar voet. ’n Ma en dogter stap hand aan hand verby en kyk na die kind, maar stop nie. Iemand op ’n bromponie kom tot stilstand, gee een kyk en ry weg.

Resensie: The Neighborhood Project deur David Sloan Wilson

Die teorie van evolusie is al gekritiseer dat dit nie gebruik kan word om voorspellings te maak nie.

Dis natuurlik bog: Darwin self het al daarmee voorspellings gemaak, soos oor watter fossiele in watter soort rotse gevind behoort te word.

Maar mense vind sulke voorspellings onbevredigend; dit sê niks oor die toekoms nie. Evolusie gaan wonderlik onvoorspelbaar te werk wanneer dit – as’t ware – gelos word om in vrede te funksioneer.

Nou is daar ’n nuwe benadering tot evolusie waarmee gepoog word om hierdie wetenskap in te span om van ons wêreld, en dié van die toekoms, ’n beter plek te maak.

David Sloan Wilson, professor in biologie en antropologie, skryf The Neighborhood Project met die energie en geesdrif van ’n wedergebore Christen (verskoon die ironie): In sy navorsing het hy ’n “gloeilamp-oomblik” beleef toe hy besef evolusie kan oorspoel na ons daaglikse lewe.

Resensie: The Fat Years deur Chan Koonchung

Chan Koonchung is in Shanghai gebore, en het in Hong Kong en Taiwan grootgeword, maar woon tans in Beijing. Hy het al tydskrifte, TV-kanale en internet firmas gestig en talle boeke en essays geskryf.

In die 1990’s het hy Hong Kong permanent verruil vir Beijing om nader aan die hart van die opwinding van die Chinese ontwaking te wees.

Sy boek The Fat Years het met sy publikasie in Hong Kong ’n stroom belangstelling onder intellektuele en jong afvalliges veroorsaak. Die boek versprei goed op die vasteland, al word dit nie daar uitgegee nie.

The Fat Years is spekulatiewe fiksie wat slegs twee jaar die toekoms in afspeel.

In 2013 kondig die Chinese regering amptelik die aanvang van die “Goue Era van Chinese Meesterskap” aan. Die wêreld beleef ’n ekonomiese krisis. Markte in die Weste is in chaos, maar China ontkom wonderbaarlik aan die apokaliptiese insinking.

Resensie: Die kamferkis deur Sjane van Aswegen

Die kamferkis deur Sjane van Aswegen. Uitgewer: Protea Boekhuis. Prys: R130.
Kamferhout is bitter, en dit hou die motte weg. Dis hoekom hulle in die ou dae trousseau-kissies daarvan gemaak het.

Maar pasop wat jy daarin sit: Aan die einde van jou lewe het jy dalk ’n vars klomp bitterheid.

Sjane van Aswegen skryf in Die kamferkis ’n kort, op die man af verhaal oor bitterheid, berou en oudword.

Ons ontmoet die korrelkop tannie Mien de Jager in ’n ouetehuis waar sy hardkoppig skop teen haar liggaamlike aftakeling en die neerhalende manier waarop jong mense haar behandel. Haar verhaal ontvou uit haar herinneringe, wat sy sorgvuldig wegbêre in haar oorgeërfde kamferhoutkissie.

Eens was sy ’n wonderlike jong meisie, tot barstens toe vol liefde en talent. Toe ontmoet sy ’n jong man op ’n familievakansie. Die liefde blom.

Resensie: The Unexploded Boer deur Erich Rautenbach

Verbeel jou almal in die wêreld skryf ’n outobiografie. Nie almal van daardie boeke sal interessant wees om te lees nie. Hierdie boek is ongelukkig een van hulle.

Erich Rautenbach vertel in The Unexploded Boer van sy komplekse jeug in die 1970’s in die rock ’n’ roll- en dwelmkultuur van Kaapstad en Johannesburg.

Hy skets ’n dissonante tyd: Apartheid is op sy hoogtepunt en fisieke onderdrukking vier hoogty, maar dit is ook die tyd van vrede, liefde, groovy tye, soel somernagte by rock-konserte… Dié dualiteit verskerp sy vervreemding: as ’n kind uit ’n disfunksionele familie, slagoffer van ’n pedofiel, tussenweefsel tussen Afrikaner en Engelsman, vaagweg bewus van die land se vergrype en onreg, maar stomgeslaan deur die totaliteit van die lewe.

Dis die storie soos dit aan ’n spookskrywer vertel sou word, vóór die spookskrywer die geheel saamsnoer om ’n spannende narratief, met bykomstighede soos karakters en plekke, in te sluit.

Resensie: Die verste uur deur Steve Hofmeyr

Die verste uur is ’n kortstorie oor ’n student, Jamie van der Merwe, wat in ’n ou professor se geskrifte oor die Franse komponis Jean-Philippe Rameau ’n manier vind om terug te reis in tyd.

Rameau wou op sy dag ’n soort theory of everything vir musiek skep, en in dié storie kry Van der Merwe per abuis die spesifieke akkoorde wat jou bewussyn terugstuur in die liggaam van een van jou voorvaders.

Jamie wil sy gesin se omstandighede verbeter, maar met sy eie terugreis vind hy homself midde-in die Slag van Paardeberg, circa 1900, waar hy keer dat genl. Piet Cronjé oorgee aan die Kakies. Sodoende bewerkstellig hy dat die Boere die hele oorlog wen. Sommer net só. One time.

Maar dit mors met Jamie se persoonlike tydslyn wanneer hy terugkom in die hede.

Terug in 2011 vind hy ’n utopie, waar almal Afrikaans praat, ’n wilde nimfomaan hom heeltyd wil “spyker” en die meisie van sy drome skielik binne sy bereik is.

Natuurlik besef hy dis alles baie verkeerd, want…

Kernkrag

Drie invloedryke omgewingsaktiviste loop oor na kernkrag.

Die drama by die Fukushima Nommer 1 kernkragsentrale het nou al van die voorblaaie van koerante verdwyn, maar die gevaar is lank nie verby nie. Werkers spook steeds dag in en dag uit om die reaktors onder beheer te bring. Hulle taak word bemoeilik deur hoogs radioaktiewe water wat rondom die sentrale opgedam het na pogings om die reaktors af te koel met seewater. Daar is nog nie oplossings vir al die probleme nie. Fukushima is die tweede grootste kernramp in die geskiedenis van hierdie kontroversiële kragbron.

Dit lyk dus onwaarskynlik dat drie gerespekteerde omgewingsaktiviste tot die gevolgtrekking sou kom dat Fukushima nie net vir hulle oortuig van die veiligheid van kernkrag nie, maar dat kernkrag moontlik die enigste praktiese oplossing is vir aardverwarming.

Askies, SABC, but just how dumb do you think we are?

Askies is an Afrikaans/Zulu sitcom on SABC2, Friday nights. It is directed by Andre Odendaal and Josh Rous. It is the worst waste of money the SABC has ever perpetrated.

 I just watched it and I must say I've never felt so insulted before in my life. It is the worst piece of crap I have ever seen on South African TV, bar none, and I've seen some serious bullshit, including CCTV9 in China.

Where in God's name do these people learn how to act? Have they ever watched their own show after it had been taped? Do they understand how stupid their over-acting makes this country look? Do they think we are retarded? Does ANYBODY in the world think that kind of thing is funny? How many rhetorical questions laced with exasperation can I string together?

The premise of the show is that they want to do something in all eleven official languages. Holy shit. The only nearly realistic thing they can do then is write a speech for Jacob Zuma. No-one in this country EVER hears all eleven languages in a month, unless, of course, you try to hear all eleven official languages in a month. Can be done, but just isn't.

So there's a bunch of young people living together (I assume) and someone slightly older seems to be teaching them Zulu. This happens to be a white woman, and that's pretty cool, but ultimately when is this show actually entertaining... and as I watched it I also got a very strong feeling of helplessness: what can we do about this kind of crap?

It just struck me that with DSTV everywhere, SABC is just out there floating in a space of zero-feedback. No-one gives a toss about SABC anymore. And when there's something so utterly talentless and weak on TV, SABC has almost no way of knowing it. The only people who'd give feedback are the very ones busy making the next piece of shit. 

I truly need to know who made the decision to air this show. I presume someone had to watch a pilot episode, or read a script at the very least, before making a decision. Who was that moron? And how can so many people work on something and NOT see that it is completely devoid of any merit?

And the fucking typical South African theatre-trained over-the-top pretentious acting! The kind where you can see a mile away that this next bit I'm going to say now is going to be a joke, and then when they've said it they make sure somehow that the audience knows the bit they've just said WAS the joke, BY LAUGHING AT THE JOKE. And with joke, I mean, seriously, people say "Hey, howsit", and they play the goddamn laugh track.

My mother taught me long ago that swearing is bad and people only do it when they've run out of argument. Well, I have run out of argument. I am ashamed and embarrassed by the SABC, and by these brainless freaks who somehow rise to the top in the SA entertainment industry and presume to entertain us with their infantile falling about. Even fart jokes seem sophisticated compared to "Askies".

I don't agree with my mother about the swearing, though. When I swear I'm substituting a generalised emotion for what could have been a truly personal insult. It's the difference between shaking my fist at the sky and throwing a brick through your window.

So instead of doing the latter, I can only reiterate: you fuckers who made Askies, you are pathetic, brainless idiots. Unless you know perfectly well how bad your show is, but is just doing it because you know you can sell it to the brainless zombies who run the SABC and you're milking the cash cow for all it's worth to beef up your CVs before you bugger-off to England. In that case, good on ya mates.

In the mean time, what can we do to get standards up to scratch again in this country? The talent and the facilities exist... why can't we get it right?